AUGUSTE WAHLEN ATLASINDAN – Ermeni Tüccar 1843

"Marchand Arménien (Asie)" (Ermeni Tüccar - Asya), Belçikalı tarihçi ve baş arşivci Auguste Wahlen’in 1843-1845 yılları arasında Brüksel'de yayımlanan ünlü kostüm ansiklopedisi için hazırlanan, gravür ustası Doms tarafından levhaya aktarılmış ve döneminde el ile renklendirilmiş (hand-colored) nadir bir etnografik ticaret kostümü gravürüdür. Gravür ustası, Doms (Sağ alt zeminde "DOMS" yazılı). Moeurs, Usages et Costumes de tous les Peuples du Monde.  Librairie Historique-Artistique, Brüksel, 1843 – 1845.

Taş/Çelik Levha Üzerine Kazıma Gravür, Orijinal Dönem El Renklendirmeli.

25,5 x 16 cm sayfa ölçüsü (Orjinal büyük boy kuarto kitap boyutunda).

Provenance: S. E.

Kondisyon: 9/10

Orijinal geniş kenar payları tamamen korunmuş; kağıt üzerinde yırtık, nem lekesi veya kırışıklık bulunmayan; yeşil, pembe ve bordo boyamaları muazzam canlılıkta koleksiyon kalitesinde bir parçadır.

Değerlendirme notu

Eser, 19. yüzyıl ortasında Osmanlı İmparatorluğu, İran ve Kafkasya üçgeninde faaliyet gösteren Şark tüccarlarının karakteristik sosyo-kültürel imajını kusursuz şekilde belgeler. Tüccarın üzerinde, dönemin ticaret erbabına özgü canlı çimen yeşili tonlarında uzun, dökümlü bir cübbe (kaftan/entari) bulunmaktadır. Altında ise koyu mürdüm/bordo tonlarında geniş bir şalvar ve siyah hafif pabuçlar (yemeni) yer alır. Muazzam bir boyama işçiliğiyle göze çarpan, beli sıkıca saran şal desenli ve püsküllü zengin Şark kuşağı, figürün varlıklı bir "tüccar" (marchand) olduğunu simgeler. Figürün başındaki yüksek kalpak (papak), dönemin Kafkasya ve Doğu Anadolu Ermeni erkek modasının en tipik ayırt edici unsurudur. Ayak ucunun hemen sağında yer alan "DOMS" imzası (2. resim), Belçikalı ünlü gravürcü ailesinin bu plakadaki sanatsal mührüdür.

Çelik veya taş levha kazıma tekniği üzerine el boyamasıdır. Gölgelendirmeyi sağlayan ince çizgisel taramalar (hatching), cübbeye ve şalvara kumaş dokusu hissi katmaktadır. Yüz hatlarındaki sert ve gururlu ifade, dönemin oryantalist sanat akımının karakter analizlerindeki başarısını yansıtır.

Gravür Sanatçısı, Doms ailesindendir. Aile (özellikle J. Doms), 19. yüzyılın ortalarında Brüksel'de Loumyer (Wahlen) ile çok yakın çalışmış, dönemin kitap illüstrasyonları ve etnografik levhaları konusunda uzmanlaşmış seçkin Belçikalı gravürcülerdendir. Net, temiz ve lekesiz hat işçilikleri ile tanınırlar.