ANTİKA NAHR-EL-KELB VE LÜBNAN DAĞLARI GRAVÜRÜ- Bartlett 1841

Viktorya Dönemi İngiltere'sinin en meşhur çizerlerinden William Henry Bartlett tarafından yerinde çizilmiş, Lübnan kıyılarının tarihi ve teolojik sınır hattını tasvir eden orijinal 1841 tarihli çelik baskı gravür. The Nahr-El-Kelb, Or River Of The Dog (Which separates the patriarchates of Jerusalem and Antioch). Gravür Ustası (Hakkak), Joseph Wilson Lowry (J.W. Lowry sculp.). Syria, the Holy Land, Asia Minor Illustrated. Fisher, Son & Co. (Londra & Paris), 1841, Londra.

Kalın arşivsel kâğıt üzerine çelik baskı gravür (steel engraving). Viktorya Dönemi / İngiliz Oryantalist Topoğrafya.

26 x 21 cm.

Provenance: S. E.

Kondisyon: 9/10

Resim basım alanında, kaligrafik yazı şeritlerinde veya dış marjlarda hiçbir yırtık, delik, kesik ya da yıpranma izi yoktur. Orijinal geniş kâğıt kenarları korunmuştur. Çelik kazıma hatlarının derinliği ve mürekkep netliği mükemmel görünmektedir. Resim alanının dışındaki beyaz boşlukların (marjların) sağ tarafında zamana bağlı hafif pas lekelenmeleri (foxing) mevcuttur. Eserin 185 yıllık yaşını tescilleyen doğal bir patinadır, görsel bütünlüğü bozmaz.

Değerlendirme notu

Eser, dinsel coğrafya ve topoğrafya temalı seçkin bir çelik baskı gravürdür (steel engraving). Harika detay fotoğraflarınızda netleşen hüzünlü ve asil kompozisyon unsurları şunlardır: Resmin ana konusunu oluşturan nehir ve dikey yazılardaki Fransızca "L'embouchure de la Nahr-el-kelb" (Köpek Nehri'nin Ağzı) ifadesi, nehrin Akdeniz'e döküldüğü tarihi stratejik havzayı gösterir. Harita altındaki teolojik şerhte şu anıtsal bilgi yatmaktadır: "Which separates the patriarchates of Jerusalem and Antioch" (Kudüs ve Antakya Patrikliğini birbirinden ayıran nehir). Toprak yol kenarında, yanlarında küçük bir keçiyle oturan, dönemsel yerel giysileri içinde derin bir sohbete dalmış Doğu Akdenizli / Lübnanlı iki figür yer alır. Sağ tarafta sarp ve dik kayalıkların yamacına oyulmuş tarihi taş basamaklı yol ile bu yol üzerinde ilerleyen atlılar resmedilmiştir. Karşı taraftaki dağın en yüksek zirvesinde ise ufka bakan mahzun bir tarihi gözetleme kulesi/manastır yapısı yükselmektedir.

19. yüzyıl İngiliz Romantizm ve Oryantalizm akımlarının topoğrafik manzara sanatındaki zirve örneğidir. Çelik baskı teknolojisinin sunduğu olağanüstü kılcal çizgi yeteneği sayesinde J.W. Lowry; Bartlett'ın gökyüzündeki hafif bulut geçişlerini, sarp kayalıkların amansız dokusunu ve nehir yüzeyindeki dingin yansımaları adeta bir fotoğraf netliği ve şiirsel bir hüzünle kâğıda aktarmıştır.

William Henry Bartlett (1809 – 1854): Hayatını dünyayı gezerek ve gördüğü yerleri aslına sadık çizerek geçirmiş dünyaca ünlü İngiliz ressam ve seyyah. Özellikle Osmanlı dünyası, Kutsal Topraklar ve Amerika peyzajları üzerine hazırladığı çelik baskı kitaplar, Viktorya dönemi Avrupa'sında Doğu coğrafyasının en güvenilir görsel referansı kabul edilmiştir. Joseph Wilson Lowry (1803 – 1879): Londra Kraliyet Coğrafya ve Jeoloji cemiyetleri için de çalışan, teknik, fiziki ve topoğrafik gravür kazıma işinde İngiltere'nin en seçkin ustalarından biri olan hakkaktır.

Eser, tam 185 yıllık çok temiz bir Erken Viktorya dönemi antikasıdır. Bartlett’ın büyük yankı uyandıran anıtsal Doğu Akdeniz çalışması "Syria, the Holy Land, Asia Minor Illustrated" serisinin 1841 yılı lüks ilk baskılarından çıkmadır.