"Jeune Fille Arménienne" (Genç Ermeni Kızı), Belçikalı yazar ve arşivci Auguste Wahlen’in (Jean-Francois-Nicolas Loumyer, 1801–1875) 1843-1845 yılları arasında Brüksel'de yayımlanan ünlü kostüm ansiklopedisinden çıkma, usta gravürcü J.B. Clermans tarafından levhaya aktarılmış ve elle renklendirilmiş (hand-colored) nadir bir etnografik kostüm gravürü. Moeurs, Usages et Costumes de tous les Peuples du Monde.  Librairie Historique-Artistique, Brüksel, 1843 – 1845. Elle Renklendirilmiş Gravür Baskı (Hand-coloured Print) 25,5 x 16 cm sayfa ölçüsü (Orjinal büyük boy kuarto kitap boyutunda)

---

Provenance: S. E.

---

Kondisyon: 9/10 Kenarlarda hafif zamana bağlı asit sararmaları dışında, görsel gövdede lekesiz, yırtıksız ve orijinal el renklendirmesi oldukça canlı durumda bir koleksiyon yaprağıdır.

---

Değerlendirme notu Eser, 19. yüzyıl romantizm döneminin Doğu kültürlerine, geleneksel giysilere ve halk anlatılarına olan yoğun ilgisini yansıtan tipik bir "Costume Plate" (Kostüm Levhası) örneğidir. Gravürde, geleneksel Ermeni kadın giyimi (Taraz) tasvir edilmektedir. Genç kızın üzerinde altın yaldız işlemeli yeşil bir ceket (mintan/kaftan), altında kat kat dökümlü şalvarımsı bir etek ve geleneksel desenli ayakkabılar (çarık/yemeni) yer alır. Başında o dönemin karakteristik saç süslemesi, boncuklu veya parıltılı yan aksesuarlar ve hafif pembe tonlarında saydam bir duvak/baş örtüsü estetik bir biçimde geriye doğru uçuşurken betimlenmiştir. Detay fotoğraflarında net bir şekilde görüldüğü üzere, zeminde sanatçının imzası olan "CLERMANS" ve sağ köşede desinatörün inisiyali olan "C.C" ibaresi basılıdır. Etek kıvrımlarındaki, ceket dikişlerindeki ve baş süslemesindeki çizgisel taramalar (hatching), dönemin ahşap veya taş baskı tekniklerinin kalitesini sergiler. Bu eser, Auguste Wahlen takma adını kullanan Jean-Francois-Nicolas Loumyer’in Moeurs, Usages et Costumes de tous les Peuples du Monde (Dünyadaki Tüm Halkların Töreleri, Örf ve Kostümleri) adlı anıtsal çalışmasının Asya/Doğu ciltlerinden birine aittir. Etnografik bir belgeleme çalışması olmasının yanı sıra, 19. yüzyıl Vaudeville sanatı ve kostüm illüstrasyonlarının zarif bir temsilcisidir. Portredeki genç kızın idealize edilmiş naif yüz ifadesi, Rönesans/Barok gravürlerinin sert yapısından uzak, dönemin Romantizm akımına uygun yumuşak ve piktoral bir estetik sunar. Gravür Sanatçısı,J.B. Clermans, 1820'ler ile 1840'lar arasında ağırlıklı olarak Belçika ve Hollanda bölgesinde faaliyet göstermiş bir Flemenk gravür ustası ve litograftır. Dönemin ünlü portrelerini, tarihi olaylarını ve geniş kapsamlı kostüm ansiklopedilerini levhaya kazımıştır. Çizgilerdeki hassasiyeti ve figürlerin anatomik detaylarını kumaş dokularıyla başarılı bir şekilde birleştirme becerisiyle tanınır. Jean-François-Nicolas Loumyer (1801–1875) ise aslında kartografya veya resim sanatçısı olmayan, asıl mesleği Belçika Kraliyet Arma ve Soy Ağacı Dairesi'nde (Heraldic Department of Belgium) baş arşivci ve tarihçi olan üst düzey bir devlet memuru ve yazardır. Dönemin Belçika devlet teamülleri ve ciddiyeti gereği, saygın bir kraliyet arşivcisinin popüler kültür, halk modası ve seyahatnameler gibi "hafif" konularda kitap basması pek hoş karşılanmıyordu. Loumyer de bu bürokratik engeli aşmak için kendine fiyakalı bir takma isim (mahlas) seçti: Auguste Wahlen. Loumyer (yani Wahlen), odasında resmi evrakları arşivlerken bir yandan da dünya halklarının kültürlerine derin bir merak besliyordu. Dönemin en ünlü seyyahlarının raporlarını, misyonerlerin notlarını ve diplomatik çizimleri bir araya getirerek 1843-1845 yılları arasında Brüksel'de "Dünyadaki Tüm Halkların Töreleri, Örf ve Kostümleri" adlı devasa, çok ciltli bir ansiklopedi hazırladı. Loumyer kendisi oturup resim çizmiyordu. O, projenin genel yayın yönetmeniydi. Dünyanın dört bir yanından topladığı yerel kıyafet tasvirlerini Brüksel'deki atölyesinde J.B. Clermans gibi dönemin en yetenekli gravür sanatçılarına ve çizerlerine veriyor, onları yönlendirerek bakır/çelik levhalara kazıtıyordu. Son aşamada ise basılan bu siyah-beyaz sayfaları tek tek profesyonel ressamlara el ile boyatıyordu. Bu eserin arkasındaki bu isim; 19. yüzyılın ortasında Brüksel'deki ofisinde oturup, Osmanlı coğrafyasından Çin'e, Amerika yerlilerinden Kafkasya'ya kadar tüm dünyayı odasına sığdıran ve insanlığın etnografik görsel mirasını kurtaran vizyoner bir arşivci-yazardır.